Dzisiejsza Bystrzyca, dzięki swojemu wyglądowi i niepospolitym walorom średniowiecznej architektury należy do najbardziej interesujących miejscowości Ziemi Kłodzkiej. Oprócz dobrze zachowanego systemu fortyfikacyjnego do najcenniejszych zabytków miejskich należą:
ewangelicki kościół XVIII wieczny i dawna szkoła ewangelicka, w którym obecnie mieści się Muzeum Filumenistyczne, gotycki kościół parafialny pod wezwaniem św. Michała Archanioła, ratusz miejski z lat 1853-1854 z zachowaną renesansową wieżą oraz barokowe kamieniczki mieszczańskie na starówce, kamienny pręgierz z 1556 r. na Małym Rynku, barokowy pomnik Trójcy Świętej z 1736 r.

ewangelicki kościół, w którym obecnie mieści się Muzeum Filumenistyczne oraz barokowe kamieniczki mieszczańskie na starówce.

MUZEUM FILUMENISTYCZNE (Mały Rynek 1),
Muzeum Filumenistyczne w Bystrzycy Kłodzkiej jest atrakcją w skali regionu i całego kraju. Jest to jedyne w Polsce muzeum tego typu i należy do nielicznych na świecie grup muzeów związanych z ogniem, zapałkami i zapalniczkami. Powstało w 1964 r. dzięki inicjatywie mieszkańców miasta, członków Koła Miłośników Bystrzycy oraz przedstawicieli tutejszej fabryki zapałek.

Muzeum posiada bogate zbiory przedmiotów do niecenia ognia. Są to zapalniczki lontowe, benzynowe, gazowe, elektryczne oraz chemiczne, a także różnego rodzaju krzesiwa. W jego zbiorach znajdują się także opakowania i etykiety zapałczane z całego świata, zbiory starych książek, widokówek i rycin. Muzeum prezentuje także historię Bystrzycy Kłodzkiej.

Czynne od wtorku do niedzieli , w godz. 8,30 - 16,30, tel. 074 811 06 37

Więcej na : http://muzeum.filumen.webpark.pl/.

BASZTA KŁODZKA - punkt widokowy (ul. Okrzei)
Zbudowana na początku XIV w. ma w najwyższej kondygnacji po dwa okna strzelnicze na ścianie, a między nimi, nieco wyżej, kamienne żygulce do odprowadzania wody. Na murze baszty od strony ul. Okrzei czytelne są jeszcze ślady nakrytej dwuspadowym daszkiem bramy Kłodzkiej , przed wyburzeniem przylegającej do baszty i połączonej z nią prostokątnymi otworami na dwóch piętrach. Po remoncie przeprowadzonym w latach 1975-1977 szpic wieży jest otynkowany a dostępny dla zwiedzających taras widokowy zabezpieczony żelazną kratą.

BRAMA WODNA (ul. Podmiejska)
Zbudowana na początku XIV w. Położona w południowej części starego miasta, przy ul. Podmiejskiej, zachowała do dzisiaj krenelaż ceglany, pochodzący prawdopodobnie z czasu postawienia nowego hełmu. Przejezdna brama u podstawy wieży posiada sklepienie kolebkowe podniesione. Od strony przedmieścia nad przejazdem zaznacza się uskokiem w licu ściany płycizna z prowadnicą do podciągania bramy, która zamykała drogę do miasta. Od strony przeciwnej schodami zewnętrznymi dostać się można do nakrytej drewnianym stropem izdebki na pierwszym piętrze. W pomieszczeniu wieży miał swoją siedzibę strażnik miejski, a przed nią pisarz bramny pobierał opłatę od wjeżdżających do miasta wozów i wnoszonych koszu z towarem..

BASZTA RYCERSKA (ul. Rycerska)
Pochodzi z początku XIV w. zwana także Czarną, przekształcona w 1823 r. na dzwonnicę, zachowała na ścianie od strony ulicy Rycerskiej resztki wsporników kamiennych służących niegdyś za podporę dla ganku, a w wyższej kondygnacji dla balkonu przy ostrołukowym portalu. We wszystkich ścianach widnieją wąskie otwory strzelnicze.

gotycki kościół parafialny p.w. św. Michała Archanioła,

KOŚCIÓŁ PARAFIALNY ŚW. MICHAŁA ARCHANIOŁA (ul. Kościelna)
Powstały prawdopodobnie ok. połowy XIII w. Należy do jednych z najciekawszych budowli sakralnych na Śląsku. Pierwotny styl - późnoromański, kilkakrotnie przebudowywany i poszerzany. Dzisiejszy wygląd jest wynikiem gruntownej przebudowy w latach 1914-1916. Wnętrze kościoła kryje wiele interesujących zabytków: renesansową chrzcielnicę, gotycką rzeźbę matki Boskiej czy piękny rokokowy prospekt organowy. W pobliżu kościoła mieści się renesansowa plebania.

KOŚCIÓŁ ŚW. JANA NEPOMUCENA (pl. Szpitalny)
Pierwotna świątynia pochodzi z 1588 r. W roku 1634 powstała barokowa świątynia, a po pożarze w 183 roku została ona gruntownie przebudowana. Do kościoła przylega budowla szpitalna z lat 1824-1826.

barokowa figura wotywna św. Trójcy,

POMNIK TRÓJCY ŚWIĘTEJ
Barokowy pomnik z 1736 roku autorstwa A. Jörga ufundowany przez bystrzyckiego patrycjusza Kaspra Rudolfa Kleinwächtera. Powodem fundacji było dziękczynienie za uratowanie miasta od pożaru. Pomnik przedstawia zwycięstwo nad złem dzięki Bogu przy współudziale świętych.

renesansowy ratusz

RATUSZ (pl. Wolności)
Pierwotnie wzniesiony ok. połowy XIV w. w stylu gotyckim, wielokrotnie przebudowywany w związku z licznymi pożarami. Ponownie wzniesiony w latach 1852-54 w stylu renesansowym, stanowi przykład budowli wzorowanej na włoskiej architekturze municypalnej. Z dawnego ratusza pozostała jedynie wieża, której zwieńczeniu nadano neorenesansowe formy architektoniczne.

KAPLICA ŚW. FLORIANA (Góra Parkowa)
Kaplica upamiętnia pożar, który nawiedził miasto w XVIII w. Zbudowana
w latach 1725-27 i poświęcona św. Florianowi - patronowi chroniącemu od nieszczęść pożaru. W kaplicy znajduje się klika barokowych ołtarzy, które są dziełami Michała Klahra, interesujący fresk, na którym przedstawiona jest panorama miasta w XVIII w.

kamienny pręgierz z 1556 r. na Małym Rynku,

PRĘGIERZ (Mały Rynek)
Kamienny pręgierz z 1566 r. Został przeniesiony na początku XVIII w. sprzed ratusza na Mały Rynek. Służył do wykonywania kar cielesnych w ramach prawa miejskiego. Stanowi on jeden z nielicznych przykładówna Śląsku autentycznych zabytków dawnego sądownictwa.

MURY OBRONNE
Należą do jednych z niewielu, które do dnia dzisiejszego prawie w całości zachowały średniowieczny pierścień murów obronnych wraz z wbudowanymi do nich basztami i bramami. Mury obronne pochodzą z 1319 roku i zostały ufundowane przez bystrzyckiego wójta Jakuba Rückera.

POMNIK MARYJNY (ul. Okrzei)
Barokowa kolumna niewiadomego pochodzenia z rzeźbą Matki Boskiej Królowej Niebios z 1710 r. zeźba z płaskorzeźbionym krzyżem na cokole została postawiona przed szpitalem w 1934 r.

KAPLICA ŚW. FRANCISZKA KSAWEREGO (ul. Kłodzka)
Postawiona w 1681 r. w pobliżu mostu na Nysie Kłodzkiej, jest budowlą barokową. Jest to pomnik ku czci patrona strzegącego od chorób morowych. Kaplica upamiętnia ludzkie nieszczęście, jakim były zarazy, w tym jedną z najtragiczniejszych , która w 1680 roku nawiedziła Ziemię Kłodzką.

POMNIK ŚW. JANA NEPOMUCENA (pl. Szpitalny)
Pochodzi z 1704 r. Ustawiona przy moście nad Bystrzycą, ku czci patrona strzegącego od powodzi. Pomnik jest jedną z najstarszych tego rodzaju rzeźb w regionie .

BYSTRZYCKIE PODZIEMIA W STAROMIEJSKIEJ ZABUDOWIE
Jest to zespół komór i korytarzy stanowiących podziemną część wyburzonego więzienia. Według oceny Zespołu Naukowego z AGH w rejonie tym występują dalsze ciągi komór i korytarzy podziemnych, a także dwu i trzykondygnacyjne podziemia. Kontynuacja prac badawczo - rozpoznawczych ujawni co jeszcze kryją podziemia bystrzyckiej starówki. Obecnie odkryte i zabezpieczone zostało 350 m2 powierzchni w komorach o wysokości 6 m. Po odpowiednim zabezpieczeniu, mogą stać się niezwykle atrakcyjną trasą turystyczną i atrakcją turystyczną miasta.

KAMIENICE MIESZCZAŃSKIE

W Bystrzycy Kłodzkiej zachowało się kilka starych mieszczańskich kamienic, których wartość podkreślają kamienne portale, sklepienia sieni, a także oryginalne barokowe formy architektoniczne. Do najciekawszych należy m.in. kamienny portal z kamienicy nr 4 na pl. Wolności z dużą sienią i renesansowym sklepieniem, portal domu przy pl. Wolności 11 z ok. XVI w i XIX w. portal domu przy.pl. Wolności 17 z 1620 r. i pl. Wolności 22 z XVII w. .

Bystrzyca Kłodzka to także miejsce, z którego można wyruszyć do innych atrakcyjnych miejscowości Gminy Bystrzyca Kłodzka i Ziemi Kłodzkiej, bogatych w istotne i osobliwe obiekty stanowiące dorobek kultury materialnej tej części Polski. Więcej na stronach www.zabytkibystrzycy.prv.pl

Międzygórze

• XIX wieczna zabudowa pensjonatowa w stylu tyrolskim i norweskim,
• Dom Wypoczynkowy "Gigant" z 1882 r.
• Dwór Ks. Marianny Orańskiej
• Barokowy drewniany kościółek św. Józefa z 1740 r.
• Kamienny kościół poewangelicki z 1911 r.
• Sanktuarium Matki Bożej Śnieżnej na Górze Igliczna

Długopole Zdrój

• Poewangelicki kościół z końca XIX w. ,
• Zakład Przyrodoleczniczy "Karol" i pijalnia wó mineralnych

Gorzanów

• Renesansowy zespół pałacowo – parkowy. Jedna z największych i najwybitniejszych rezydencji pałacowych regionu, wzniesiona w XVI w. w stylu renesansowym dla barona H.F. von Herbersteina.
• Kościół parafialny św. Marii Magdaleny z 1341 r. , przebudowany w 1658 r. w stylu barokowym.

Więcej na www.tmg.gorzanow.prv.pl

Opracowano na podstawie :

• monografii Krystyny Bartnik, Bystrzycy Kłodzkiej,
• Zeszytów Muzealnych Muzeum Filumenistycznego w Bystrzycy Kłodzkiej.

materiały udostępnione przez UMiG w Bystrzycy Kłodzkiej